Kącik logopedyczny

02 czerwca 2013 19:51 | Kącik logopedyczny

Lepiej zapobiegać niż leczyć, czyli o wczesnej profilaktyce logopedycznej (cz. 1)

Każde dziecko to osobna książka. Wszystkie rozdziały tej książki u każdego dziecka są inne. Inaczej przebiega okres ciąży, porodu, rozwój do 3 r.ż., potem do 7 r.ż., dorastanie. Te \"rozdziały\" to najważniejsze etapy w życiu dzieci. Mimo różnic indywidualnych można jednak wyznaczyć pewne wspólne elementy, wskazać na prawidłowości i nieprawidłowości w rozwoju dzieci. Organizm ludzki to całość i ważne jest, żeby wszystkie elementy tej całości rozwijały się harmonijnie, zarówno w sferze fizycznej jak i psychicznej. Wtedy również rozwój mowy będzie następował prawidłowo.
Najkorzystniejszym okresem do profilaktyki jest wiek niemowlęcy. Poprzez właściwą stymulację możemy zapobiegać opóźnieniom rozwoju mowy oraz tworzeniu się niewłaściwych nawyków. Nie należy jednak pomijać ogromnie ważnego okresu dla rozwoju dziecka, jakim jest jego życie płodowe.

Od samego początku, czyli ciąża i poród

Podstawowe organy, które są konieczne, aby pojawiła się mowa kształtują się między 3 a 4 m-cem życia płodowego. Rozpoczynają wtedy pracę mięśnie oddechowe, fonacyjne i ssania oraz struny głosowe. Narząd słuchu jest zmysłem, który rozwija się najwcześniej. Już od 4 m-ca ciąży dziecko reaguje na cechy prozodyczne: melodię, rytm, akcent, natężenie głosu. W 6 m-cu życia płodowego dziecko słyszy, odróżnia głos matki. Prawidłowy słuch jest niezbędnym czynnikiem decydującym o rozwoju mowy. Dzięki niemu dziecko zapamiętuje dźwięki, kojarzy je oraz realizuje. Problemy ze słuchem wykrywane są bardzo wcześnie dzięki badaniom przesiewowym po urodzeniu. Nie bez znaczenia jest kondycja fizyczna i psychiczna matki w trakcie ciąży. Nieprawidłowa ciąża i poród, stan noworodka oceniany poniżej 8 punktów w skali Apgar, brak odruchów fizjologicznych z okolicy ust (ssania, połykania, otwieranie i wysuwanie warg) lub jakiekolwiek odruchy patologiczne - są wystarczającym powodem do wystąpienia wątpliwości o prawidłowy przebieg rozwoju mowy dziecka.

Przez usta czy nos, czyli o oddychaniu

Ważny dla kształtowania się aparatu artykulacyjnego jest także sposób oddychania. Prawidłowe oddychanie przez nos wpływa pozytywnie na ukształtowanie szczęk. Powietrze przechodząc przez nos ulega ogrzaniu, oczyszczeniu i nawilżeniu. Natomiast dziecko, oddychając przez usta, jest narażona na łatwe przeziębienie, gdyż zimne powietrze przenika bezpośrednio do płuc, nie dociera do głębiej położonych pęcherzyków płucnych, przez co krew jest słabiej dotleniona. Dziecko wtedy jest blade, śpi niespokojnie, jest apatyczne, ma złą przemianę materii. Patologiczne oddychanie przez usta powoduje powstawanie zaburzeń zgryzowych w postaci tyłozgryzów, zwężenia szczęki i zmian w stawie skroniowo-żuchwowym. Przyczyną złego oddychania mogą też być niedrożności nosa i jamy nosowo-gardłowej spowodowane stanami zapalnymi i przerostem migdałków (podniebiennych i gardłowego). Oddychanie patologiczne trwające ponad rok wpływa upośledzająco na rozwój klatki piersiowej, układu krążenia i oddychania, narządu żucia i czaszki twarzowej. Trzeba więc pilnować, aby dziecko oddychało nosem. W okresie niemowlęcym i noworodkowym wspomagać domknięcie ust odpowiednim ułożeniem głowy dziecka, zapiętą pod brodę czapeczką. Głowa powinna spoczywać na lekkim podwyższeniu. Niezbędna jest obserwacja dziecka w czasie snu i domykanie ust w razie ich uchylenia z ewentualnym ułożeniem na boku. Należy dbać o pełną drożność nosa (czyszczenie specjalną gruszką bądź aspiratorem).

Sen – nie bez znaczenia, czyli o układaniu do snu

Bardzo ważnym elementem profilaktyki logopedycznej jest prawidłowe układanie dziecka do snu. Trzeba wspomagać domknięcie ust dziecka czapeczką zapinaną pod bródką z równoczesnym nieznacznym uniesieniem głowy poduszką lub materacykiem. Nieprawidłowy układ ciała podczas snu oraz karmienia może spowodować nieprawidłowy rozwój twarzoczaszki i narządu żucia. Należy więc pamiętać, aby głowa niemowlęcia spoczywała na lekkim podwyższeniu, a kręgosłup był ułożony poziomo. Wielkie poduchy nie są wskazane nie tylko ze względu na bezpieczeństwo, ale także dlatego, że gdy głowa jest zbyt wysoko, żuchwa przesuwa się do przodu, co może doprowadzić do powstania wady zgryzu. Z kolei, jeżeli głowa jest zbyt mocno odchylona do tyłu, dziecko odruchowo otwiera buzię i przyzwyczaja się w ten sposób do oddychania przez usta, zamiast przez nos. Nie należy również kłaść malucha stale na tym samym boczku, ponieważ jednostronny ucisk może spowodować zniekształcenie twarzy - zwężenie i asymetrię szczęki i żuchwy.

Opracowanie: Agnieszka Kun

logopeda

Przeczytano: 1104 razy. Wydrukuj|Do góry